Skarb wierzących- ustawa o modlitwie domowej.

W Rosji do samej rewolucji pażrziernikowej wszędzie istniała tradycją wykonania służby «мирским чином». Przy nieobecności w cerkwi baciuszki lub wdomu całą rodziną towrzenie частично или полностью суточный круг cerkiewnej słuzby . Gdzie zapodziała się ta dora tradycja i jaką korzyść niesie dla organizma Cerkwi – ma odpowiedzieć ten oto tekst.

«Седмерицею днем хвалих Тя»

Суточный круг православного богослужения делится на следующие части:

  • Dobowa kolejka służby składa się z takich części :
  • вечерня,
  • повечерие (у единоверцев называется «павечерницей»),
  • полунощница,
  • утреня,
  • первый час,
  • часы (третий, шестой, девятый час)
  • обедница (изобразительны).

W starożytnosci, w Bizancji wszystkie części tworzono odrębnie jedna od drugiej . Z czasem zwlaszcza w dużych miastach Bogosłużenie rosło i do nas dotrwało w postaci modlitwy sobornej wieczorem ( kiedy zacznamy kolejkę) i rano.
ВKiedy jeden baciuszka okarmia wielki teren i jego nieobecność trwa miesiąca, parawianie nie mieli prawa zatrzymać cerkiewną modlitwę i służyli sami. Sakramenta pozbawieni ale kliros śpiewał i czytał, w mówienia baciuszki zmieniali się na specjalne i wygłaszał ich ” starszy” «старшим» из мирян.

Ruś przyjeła wiare od Bizancji i razem przyjeła icbh tradycji . Domowamodlitwę ludzie probowali zbliżyć do cerkiewnej, dla tego wieczornymi i porannymi modlitwami wdomu byli częsci kolejki dobowej, a w szczególnych przypadkach służba wykonywana w całości starszym ( główa rodziny) razem z wszystkimi mieszkańcami domu . Przykładowo rano modlili się czytając полунощницу, wieczorem – павечерницу. Korzystając tylko z Часослов или Псалтырь с возследованием. Starożytne księgi byli uniwersalne w odróznieniu od dziśobecnych, zawierali dużo dodatków niezbędnych do Bogosłużenia . Zdobyć pelny zbiór ksieg cerkiewnych nie było szans poprzez wysoką cenę i małą liczbe egzemplarzy .

Do układu służby cerkiewnej podhodzili z szczególną starannoscią . Na księgach cerkiewnych wychowaną wielu pokoleń . Długie znamienne pieśnie w jeden głos nazawsze wpadali w przytomonść dzieci i ukladali rytm życia niespieszny i oświetlongo spokoju. Czlowiek dążył mimo codziennych spraw znależć czas na modlitwę i ucieszenie Słowem Bożym .

Nic dziwnego iż służbę domową starali się zbliżyć do cerkiewnej . «Непрестанно молитесь» (1 Сол. 5: 17) roumieli nie tylko iłosciowa , a i jakosciowo . Jaki sens od molitwy tworzonej bez poogrążenia i stworzenia spesjalnej atmosfery , w której mozna naprawdę odłączyć się halasu swiata i usłyszec Boga ?

Rodzina, dom byli małą Cerkwia nie tylko w duchownym a i w fizycznym sensie. Bogaci i rzemieślnicy mogli sobie pozwolic postawićna podwórku małej kapplicy lub domowej cerkwi. Robili to nie dla pogardy nad sąsiadami ,a za dla samej modlitwy. Wierżące starli się głębiej siegac w sens tekstów, rozumiec symbolizm Bogosłuzenia .

Zaczynali z wieczerni, ponieważ wieczór postawiono na pierwszą pozycji w Книге Бытия: «и бысть вечер, и бысть утро» (Быт. 1: 5). Początek zycia ludskiego było rasnym, ale szybko nabywało tęsknoty po grzehoupadku ( грехопадением).

Повечерие prepodobnyj Кассиан Римлянин opisuje jako słuzbę wykonywną po wieczorże lub kolacji . Początkowo to było modlitwą «на сон грядущим» dla mnichów. Nic dziwnego ze stała podstawą wieczornych modlitw u parafian w pożdniejszych czasach. Na wieczerni do naszyh dni dotrwał czin przebaczenia( чин прощения) z nakolanach torzaną prosbą do Boga przebaczyć modliącym się grzechy dokonane za dnia .

Na полунощнице wspominano nieuniknione – неотвратимость Второго Пришествия Христова. Ta służba wykonywana jako pierwsza po snie stała nieoficjalnym негласным утренним молитвенным правилом.

Wydarzenia утрени poświecono objawieniu Chrystusa na ziemi i Jego Zmartwychwstaniu. Dziś w parafijach утреня czesto słuzono wieczorem. W starożytnosci jej mogli tworzyć wdomu o poranku, gdy na полунощницу budzili się o pólnocy .

1-j czas poświęcono wspomnieniu Sądu Pilata i первосвященников nad Bogiem , 3j- zejściu Ducha Swietego na apostolów, 6j-ukrzyżowaniu Chrystusa i Jego cierpieniom na krzyżu , 9j – śmierci na krzyżu .

Zamiast Liturgii zazwyczaj służonoobiednicęi moleben poświecony świętu dnia. Oczewiści kolejkę dobowa czesciej słuzono w cerkwi wspólnie, ale możliwości modlitwy domowej nikt nie odbierał. Ludzi satarli żyć tą kolejką bo słuzba ceriewna była najliepszą szkołą słowa Bożego, Stąd długosć , która pozwaliala pogrążić ludzi w uwazne słuchani świetych tekstów .

Dziś nam wydaje się niemożliwym samodzielnie wdomu służyć dobową kolejke służb. Praca, rodzina multum spraw….Ale warto choczażby sprobować , jeżeli nie tworzyć całą koeljkę , to choczaz jej częsci. Niżej o zamianie kolejki dobowej Иисусовыми молитвами и Псалтырью, a równiez po co dzisiejszemu czlowiku potrzebna taka prakytka .

«Przygotuj siebie»

Jezeli służba- święto, to wymaga szczególnych przygotowań.

Istniał zwyczaj na modlitwę stawać w specjalnej odzieży, nie przeznaczonej do pracy fizycznej – tylko do dochowej. Odzież nmodlitewna podkrześlia – iż modlitwa- dzialanie szczególne, i pomaga rozpołożyć siebie do modlitwy .

Przestreganie tego zwyczaju wdomu nie jest uciązliwe , a pomaga wyczyć świetosc chwili modlitwy .

Dobrze gdy modlimy się przy świcach i łampadach. Gdy wzrok nie pozwala można włączyć i światło elektryczne. Świece i łamapdy nie wymaganie, tylko jeszcze jeden sposob prawidłowo ustawic swój nastrój na modlitwę .

I ważne zacząć od siedmiupoklonnego poczatku. Zwanego również приходными и исходными поклонами, on rozpoczyna służbę i robi sie po jej zakończeniu:

«Боже, милостив буди мне грешному (поклон поясной).

Создавыи мя, Господи, и помилуй мя (поклон поясной).

Без числа согреших, Господи, помилуй и прости мя грешнаго (поклон поясной).

Достойно есть яко воистинну блажити Тя Богородицу, Присноблаженную и Пренепорочную и Матерь Бога нашего. Честнейшую Херувим и славнейшую воистину Серафим, без истления Бога Слова рождьшую, сущую Богородицу
Тя величаем (поклон всегда земной).

Слава Отцу и Сыну и Святому Духу (поклон поясной).

И ныне и присно и во веки веков, аминь (поклон поясной).

Господи, помилуй; Господи, помилуй; Господи, благослови (поклон поясной)».

И завершаем маленьким отпустом:

«Господи Иисусе Христе, Сыне Божий, молитв ради Пречистыя Твоея Матере, силою Честнаго и Животворящаго Креста, и святаго Ангела моего хранителя, и всех ради святых, помилуй и спаси мя грешнаго, яко Благ и Человеколюбец. Аминь (поклон земной, без крестнаго знамения)».

Już przygotowani ?

Начал – универсальное молитвословие

Начал – uniwersalna modlitwa, często tworzona przed wyjściem z domu do cerkwii po powrocie ale i przed kazdym wyjściu z domu , zdarza się ze nim zamieniają poranne i wieczorne modlitwy przy braku czasu lub zmęczeniu. Началом mogli zaczynać i kończyć jakoś robotę lub sprawe. Znane powiedzenie «положить начало» z tego się bierzę. Inymi słowy człowiek tworzył obowiązkową modlitwę i w ten sposób zaczynał sprawę od Boga .

зo czym można przejść do głwonej tresci modlitwy.

Służba wieczorna zazwyczaj trwa 4 h? poranna -2h jezeli tworzyć ich ustawowo w warunkach domowych, powieczerije i polunnosznica 30-40 minut. tyle samo czasu zajmują modlitwy poranne i i wieczorne ( Правило) wieć z nimi nie powinno być problemów.

Pzry sytacji gdy nie możecie pójść do cerkwi ew niedzilie lub święta – warto wykonać służbe wdomu i ten sposób przyłączyć sie do modlitwy wspólnej , bo de fakto będzicie tworzyć taką samą służbe co w Cerkwi, i na tym połego duchowa korzyść .

Поклонами и Псалтырью

Выше уже говорилось о методиках замены суточного круга. Раньше это делалось иноками в скитах и мирянами при отсутствии необходимых богослужебных книг. Но мы в своей приходской практике пробовали и соборную молитву совершать подобным образом. В любом случае, для келейной, семейной молитвы такие познания будут только на пользу.

Итак, практика замены суточного круга богослужения Иисусовой молитвой с поклонами и без них имеет очень древние корни. Подвизавшиеся в отрыве от цивилизации иноки молились с помощью вервиц (древних четок). К слову, обычай этот сохранился и до наших дней – например, в афонских монастырях иногда отдельные части суточного круга монахи отмаливают с помощью Иисусовых молитв келейно или соборно.

Правило молитвы по лестовке без поклонов:

За вечерню: 600.
За великое повечерие: 700.
За малое повечерие: 400.
За полунощницу: 600.
За утреню: 1500.
За часы: 1000; с почасием: 1500.
И с поклонами:

За вечерню: 300 поклонов.
За великое повечерие: 300 поклонов.
За малое повечерие: 200 поклонов.
За полунощницу: 300 поклонов.
За утреню: 700 поклонов.
За 1-й час: 150 поклонов.
За 3-й, 6-й, 9-й часы: 500 поклонов; за часы с почасием: 750 поклонов.
Поклоны дают духу и телу особую бодрость

Перед совершением данных молитв также необходимо «положить начал» и перед каждой частью службы и после нее также прочитать молитвы. Указания на то, как совершать подобную службу, есть в «Уставе о домашней молитве», распространенном в старообрядческой среде.

Если же вы решите помолиться по Псалтыри, то указания следующие:

За вечерню: 2 кафизмы.
За великое повечерие: 2 кафизмы.
За малое повечерие: 1 кафизму.
За полунощницу: 2 кафизмы.
За утреню: 5 кафизм.
За 1-й час: 1 кафизму.
За 3-й, 6-й, 9-й часы: 3 кафизмы.
Поклоны, как известно, дают духу и телу особую бодрость, и если попытаться совершить весь круг с помощью лестовки, на это у вас уйдет вечером около 2 часов, утром чуть более одного. Молитва по Псалтыри приближается по времени чтения к совершению службы мирским чином по книгам.

Церковь без молитвы – не Церковь

Статья не позволяет более подробно и детально рассмотреть все тонкости совершения домашнего богослужения и требует специальных книг. Благо, сегодня всю информацию можно найти в интернете или приобрести в печатном виде. В общих чертах я рассказал, как молиться суточным кругом и как можно заменять его не менее полезными для души Иисусовой молитвой и Псалтырью.

Надо сказать, что подобная практика расширяет духовный кругозор. Выше уже отмечалось, что богослужение на Руси было лучшей школой богословия. Не книги или слова проповедника (хотя куда без них!), а именно служба. Она включала в себя корпус текстов, которые прочитывались и распевались, принося пользу душе, соединяя с Богом, открывая новые горизонты созерцания. Самостоятельная молитва церковной службой дает понимание многих, порой весьма тонких аспектов духовной жизни, которые могут уйти от мирянина на службе в храме.

Во-первых, вы сможете ближе познакомиться с храмовым богослужением. Весь символизм службы лучше раскроется для вас на практике, пропущенной через себя, то есть прочитанной самостоятельно. Во-вторых, сама практика мирских богослужений, даже не дома, а среди групп верующих и даже на приходе со священником, учит мирян ответственности, укрепляет церковное самосознание, меняет их отношение к службе, подвигает на более активную приходскую деятельность. Мнение автора таково: практическое погружение мирян в службу, то есть частая практика ими богослужения дома или на приходе, укрепляет и Церковь.

Частая практика совершения богослужений дома укрепляет и Церковь

К сожалению, в последнее время все чаще приходится сталкиваться с таким печальным явлением, как нивелирование в церковной среде молитвы. Поражает трактовка слов «вера без дел мертва», где молитва, то есть первое дело веры, почему-то делом и не считается. Текст молитв в храме словно игнорируется, и это живое слово общения с Богом, слово Бога, через чтеца или певца обращенное к сердцу человека, низводится чуть ли не до заклинания, которое лишь бы звучало, а что и как – не важно.

Молитва – это не заклинание. Это и голос Божий, сквозь шум житейского моря доносящий до нас важнейшие смыслы бытия, и наши собственные слова Господу, покаянные, благодарственные или хвалебные. Каждое слово текста молитвы мы пропускаем сквозь собственное сердце. Это один из важнейших шагов для обретения утраченной связи с Богом. Ведь если Церковь перестает молиться, она перестает быть Церковью.

Владимир Басенков

29 мая 2019 г.