Ap. Andrzeja Pierwszego Powołanego (Apostoł Andrej Pierwozwannyj), 30 listopada/13 grudnia i 30 czerwca/13 lipca (Sobór dwunastu apostołów).

Dziś 13/12/2015 Świętego Apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego

Dni pamięci:  czerwca 20,  czerwca 30 (12 ап.), listopada 30

Апостол Андрей Первозванный
Апостол Андрей Первозванный

Urodzony w Galileji , północnej części Ziemi Świętej malowniczej. Galilejczycy potrafili w pokoju mieszkać z grekami , mieszkającymi w Galileji , rozmawiali po grecku a nawet mieli imiona greckie. Imię Andrzej — greckie , i oznacza odwazny «мужественный».

Андрей Первозванный
Андрей Первозванный

Kiedy Jan Chrzciciel przemawiał na Jordanie, Andrzej razem z Janem Zawiedziejewym (pochodzącym z tego samego miasta  — Wifsaidy) szedł za prorokiem, w nadziei w wiedzę Chrzciciela znależć odpowiedzi   na pytania duchowne. Wiele ludzi myśleli że Jam i jest Mesjaszem , ale uświadomił im że posłano go przygotować drogę Jemu. W tym czasie Jezus Chrystus przyszedł do Jana Chrzciciela na Jordan, i Jan wskazując na Jezusa powiedział do uczniów: «Вот Агнец Божий, Который берет на себя грехи мира». Słysząc to Andrzeja z Janem Zawiedziejewym poszli za Jezusem. Chrystus zobaczył  i zapytał : «Czego potrzebujecie (Что вам надобно)?» One odpowiedzieli: «Rawwi Uczycel ( Равви Учитель), gdzie mieszkasz (где Ты живешь)?» — «Idziemy i zobaczycie», — odpowiedział Jezus, i od tego czasu byli Jego uczniami. W ten sam dzień Andrzej poszedł do swego brata Piotra Symona i powiedział mu: «Мы нашли Мессию». Tak i Piotr dołączył do uczniów Jezusa Chrystusa.

Апостолы Аристарх и Андрей Первозванный
Апостолы Аристарх и Андрей Первозванный

Однако апостолы не сразу всецело посвятили себя апостольскому званию. Из Евангелия мы знаем, что братья Андрей и Симон Петр и братья Иоанн и Иаков должны были на какое-то время вернуться к своим семьям и заняться своей обычной работой — рыбной ловлей. Несколько месяцев спустя Господь проходя мимо Галилейского озера и увидев их ловящими рыбу, сказал: «Идите за Мной и Я сделаю вас ловцами человеков». Тогда они оставили свои лодки и сети и с того дня стали неотлучными учениками Христовыми.

Андрей, ранее других апостолов последовавший за Господом, получил наименование Первозванного. Он пребывал с Христом в течении всего периода Его общественного служения. После Воскресения Спасителя апостол Андрей вместе с другими учениками удостаивался встреч с Ним и присутствовал на Елеонской горе, когда Господь, благословив их, вознесся на Небо.

Апостол Андрей
Апостол Андрей

После сошествия Святого Духа апостолы бросили жребий, кому в какую страну следует идти для проповеди Евангелия. Святому Андрею достались страны, лежащие вдоль побережья Черного моря, северная часть Балканского полуострова и Скифия, т. е. Земля, на которой позднее образовалась Россия. Согласно преданию, апостол Андрей проповедовал на Таврическом полуострове, потом по Днепру поднялся на север и дошел до места, где впоследствии возник Киев. «Верьте мне, — сказал апостол своим ученикам, — что на горах сих воссияет благодать Божия: великий город будет здесь, Господь просветит сию землю святым крещением и воздвигнет здесь много церквей». Затем апостол Андрей благословил киевские горы и водрузил на одной из них крест, предвозвещая принятие веры будущими обитателями Руси.

Апостол Андрей Первозванный
Апостол Андрей Первозванный

После возвращения в Грецию апостол Андрей остановился в городе Патрос (Патра), расположенном у Коринфского залива. Здесь через возложение рук он многих людей исцелил от недугов, в том числе и знатную Максимиллу, которая от всего сердца уверовала во Христа и стала ученицей апостола. Так как многие жители Патры уверовали во Христа, местный правитель Егеат возгорелся ненавистью против апостола Андрея и приговорил Его к распятию на кресте. Апостол, нисколько не устрашившись приговора, во вдохновенной проповеди раскрыл перед собравшимися духовную силу и значение крестных страданий Спасителя.

Андрей Первозванный и Антоний Великий
Андрей Первозванный и Антоний Великий

Правитель Егеат не поверил проповеди апостола, назвав его учение безумием. Затем он велел распять апостола так, чтобы он подольше страдал. Святого Андрея привязав ко кресту наподобие буквы X, не вбивая гвоздей в его руки и ноги, чтобы не вызвать скорой смерти. Несправедливый приговор Егеата вызвал в народе возмущение, тем не менее этот приговор остался в силе.

Вися на кресте, апостол Андреи непрестанно молился. Перед разлучением его души с телом небесный свет осиял крест Андрея, и в его блистании апостол отошел в вечное Царство Божие. Мученическая кончина апостола Андрея Первозванного последовала около 62 года после Рождества Христова.

Апостол Андрей Первозванный
Апостол Андрей Первозванный

Русская Церковь, приняв веру из Византии, епископы которой ведут преемство от апостола Андрея, тоже считает себя его преемницей. Вот почему память святого Андрея Первозванного так торжественно почиталась в дореволюционной России. Император Петр I учредил в честь апостола Андрея первый и высший орден, который давался в награду сановникам государства. С петровских времен русский флот сделал своим стягом Андреевский флаг, на белом фоне голубой крест формы X, под сенью которого русские одержали множество побед.

**********

Pochodził z Betsaidy. Był Żydem, rybakiem, uczniem św. Jana Chrzciciela i bratem apostoła Piotra. Jako pierwszy został powołany przez Chrystusa do służby apostolskiej. Stąd też przydomek „pierwszy powołany” (Protokleros), często występujący wraz z jego imieniem.

Po śmierci Chrystusa na Krzyżu, Jego Zmartwychwstaniu i zesłaniu Świętego Ducha na apostołów, Andrzej jako pierwszy nauczał wiary Chrystusowej w Bizancjum (mówi się, że był pierwszym biskupem konstantynopolitańskim), a następnie w miastach Azji Mniejszej, Tracji (Bułgarii), Scytii (dolny bieg Dunaju), Grecji, Abchazji i na wybrzeżach Morza Czarnego. Jak głosi tradycja doszedł też do wzgórz kijowskich, wzniósł na nich krzyż i obwieścił, że łaska Boża zamieszka w tym miejscu. Przepowiedział również, że powstanie tam wielkie miasto, w którym wzniesionych będzie wiele domów Bożych. Zgodnie z inną wersją apostoł dotarł wówczas jeszcze dalej na północ, do Nowogrodu.

Za swe nauki apostoł Andrzej został wydany na męki. W miejscowości Patras rozpięto go na krzyżu mającym kształt litery „X”. Jest to pierwsza litera imienia Chrystus w języku greckim. Krzyż został później nazwany „Krzyżem św. Andrzeja”. Aby jego cierpienia trwały jak najdłużej nie przybito go, lecz przywiązano sznurami. Wisząc tak, nie zaprzestawał głosić Słowa Bożego i nie wyrzekł się chrześcijaństwa. Przez trzy dni w obecności tłumu wyznawał wiarę w Chrystusa, pouczał zebranych jak należy wierzyć i jak cierpieć za wiarę. Według hagiografii prawosławnej zmarł 30 listopada 62 r., zgodnie z innymi wersjami około 65 r. lub w 70 r.

W 356 r. relikwie apostoła przewieziono z Patras do Konstantynopola i umieszczono w świątyni Apostołów. W 1202 r., gdy krzyżowcy zajęli miasto, zabrali ze sobą ciało i umieścili w Amalfi, w pobliżu Neapolu. W połowie XV w. papież Pius II polecił głowę świętego przewieźć do Rzymu. W 1964 r. papież Paweł VI zwrócił ją do Konstantynopola. Prawa ręka apostoła znajduje się w moskiewskim soborze Bogojawleńskim.

W ikonografii apostoł Andrzej posiada od początku indywidualne cechy. Jest to starszy mężczyzna o gęstych, siwych włosach i krzaczastej, krótkiej brodzie. Jako apostoł nosi przeważnie długi płaszcz, jako rybak – krótką tunikę. Jego atrybutem jest krzyż w kształcie litery „X”, będący znakiem śmierci za Chrystusa, ryba i sieć.

Na ikonach ruskich apostoł Andrzej, jako patron Rusi, często wyróżniany jest spośród innych apostołów strojem i gestem. Na Zachodzie jest też uznawany za patrona innych państw, m.in.: Austrii, Bułgarii, Hiszpanii, Holandii i Niemiec oraz niektórych miast Francji, Włoch i Niemiec. W Kościele rzymskokatolickim jest opiekunem rybaków, podróżujących i rycerzy, orędownikiem zakochanych, pomaga w problemach małżeńskich i przy braku potomstwa. Wierni Cerkwi modlą się do niego o dobrego męża lub żonę.

Apostoł występuje na ikonach „Soboru dwunastu apostołów”, wśród innych jedenastu najbliższych uczniów Chrystusa w scenach z Jego życia (m.in. Wjazd Pański do Jerozolimy, Ostatnia Wieczerza, Zmartwychwstanie Pańskie, Wniebowstąpienie Pańskie) oraz na ikonach Zesłania Świętego Ducha na Apostołów i Zaśnięcia Matki Bożej.

Imię Andrzej pochodzi z greki od słowa andreios – „męski, mężny, dzielny, odważny”.

opr. Jarosław Charkiewicz